Ελένη Κατσαντώνη

Γενικός Οικογενειακός Γιατρός Πάτρα

    • Contrast
    • Layout
    • Font

Τι είναι η δυσλιπιδαιμία; 

 Η δυσλιπιδαιμία χαρακτηρίζεται από μη φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα. Oι πιο κοινές μορφές δυσλιπιδαιμίας περιλαμβάνουν:

-υψηλά επίπεδα λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL) ή κοινώς ‘ κακής χοληστερόλης ’

-χαμηλά επίπεδα λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας (HDL) ή κοινώς ‘ καλής χοληστερόλης ‘

-υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων

-υψηλή ολική χοληστερόλη, η οποία περιλαμβάνει τα υψηλά επίπεδα LDL και τριγλυκεριδίων

 Τα λιπίδια ή τα λίπη αποτελούν δομικά στοιχεία της ζωής και παρέχουν ενέργεια στα κύτταρα. Τα λιπίδια περιλαμβάνουν:

-LDL χοληστερόλη, η οποία θεωρείται κακή επειδή μπορεί να προκαλέσει σχηματισμό πλακών στα αιμοφόρα αγγεία.

– HDL χοληστερόλη, η οποία θεωρείται καλή επειδή μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνση των λιπιδίων  από το τοίχωμα των αγγείων.

-Τα τριγλυκερίδια, τα οποία αναπτύσσονται όταν οι θερμίδες δεν καίγονται αμέσως και αποθηκεύονται στα λιπώδη κύτταρα.     

 Τα άτομα με υψηλά επίπεδα LDL και τριγλυκεριδίων ή πολύ χαμηλά επίπεδα HDL τείνουν να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης αθηροσκλήρωσης.

  Η αθηροσκλήρωση αναπτύσσεται όταν εναποθέσεις λιπαρών  συσσωρεύονται στα αιμοφόρα αγγεία προκαλώντας τις αθηρωματικές πλάκες οι οποίες καθιστούν δύσκολη τη ροή του αίματος. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι πλάκες μπορούν να αυξηθούν σε μέγεθος και να προκαλέσουν σημαντική μείωση αιμάτωσης της καρδιάς ή του εγκεφάλου. Αυτό επιφέρει καρδιαγγειακά συμβάματα  όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και εγκεφαλικά επεισόδια.

Τύποι και αιτία

 Η δυσλιπιδαιμία μπορεί να κατηγοριοποιηθεί σε δύο τύπους, με βάση την αιτία:

Πρωτοπαθής δυσλιπιδαιμία

 γενετικοί παράγοντες είναι υπεύθυνοι για την πρωτογενή δυσλιπιδαιμία οι οποιοι κληρονομούνται. Κατά κανόνα η θεραπεία είναι φαρμακευτική. Υπάρχουν διάφοροι τύποι όπως:

-Οικογενής υπερχοληστερολαιμία( υψηλες τιμές LDL), η οποία αναπτύσσεται σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες και μπορεί να οδηγήσει σε υψηλή χοληστερόλη.

 -Οικογενής υπερτριγλυκεριδαιμία, η οποία οδηγεί σε υψηλά

επίπεδα τριγλυκεριδίων.

-Μικτή Υπερλιπιδαιμία με υψηλα επίπεδα LDL και τριγλυκεριδίων και χαμηλά επίπεδα HDL.

-Οικογενής μείωση της HDL χοληστερόλης η οποία οδηγεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα HDL.

Δευτερογενής δυσλιπιδαιμία

 Η δευτερογενής δυσλιπιδαιμία προκαλείται από παράγοντες του τρόπου ζωής ή ιατρικές παθήσεις που παρεμβαίνουν στα επίπεδα λιπιδίων του αίματος.

 Οι συχνές αιτίες της δευτεροπαθούς δυσλιπιδαιμίας περιλαμβάνουν:

1.Παχυσαρκία

2. Σακχαρώδης Διαβήτης

3.Υποθυρεοειδισμός

4.Αλκοολισμός

5.Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

6.Μεταβολικό σύνδρομο

7.Υπερβολική κατανάλωση λιπών, ιδιαίτερα κορεσμένων και    

   trans-λιπαρών

8.Σύνδρομο Cushing

9.Φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου

Παράγοντες κινδύνου

 Διάφοροι παράγοντες είναι γνωστό ότι αυξάνουν τις πιθανότητες ανάπτυξης δυσλιπιδαιμίας κι επομένως του καρδιαγγειακού κινδύνου. Αυτοί οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

-παχυσαρκία

 -καθιστική ζωή-έλλειψη τακτικής σωματικής άσκησης

-κάπνισμα

– σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2

 -υποθυρεοειδισμός

 -χρόνιες νεφρικές ή ηπατικές καταστάσεις

-κατανάλωση  αλκοόλ

-μεγάλη ηλικία

-διατροφή πλούσια σε κορεσμένα και trans λιπαρά

-έναν γονέα ή έναν παππού με τη δυσλιπιδαιμία

-θηλυκό φύλο, καθώς οι γυναίκες τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα LDL μετά την εμμηνόπαυση

Θεραπεία

 Η θεραπεία για δυσλιπιδαιμία εξατομικεύεται. Προκειμένου να δοθεί η κατάλληλη θεραπεία πρώτα πρέπει να προσδιορισθεί ο καρδιαγγειακός κίνδυνος του ασθενούς. Ο κίνδυνος αυτό υπολογίζεται από τον ιατρό  με βάση τους παράγοντες κινδύνου του ασθενούς όπως το οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, η υπέρταση, το κάπνισμα και την ύπαρξη εγκατεστημένης καρδιαγγειακής νόσου. Στόχος της θεραπείας συνήθως είναι η ΄κακή’ LDL χοληστερόλη.

 Η θεραπεία μπορεί να είναι φαρμακευτική ή μη, ανάλογα την σοβαρότητα της δυσλιπιδαιμίας.

   Φαρμακευτικά Η υψηλή χοληστερόλη συνήθως αντιμετωπίζεται με στατίνες, οι οποίες παρεμποδίζουν την παραγωγή χοληστερόλης στο ήπαρ. Συνήθως ο έλεγχος επίτευξής ή  μη της επιθυμητής τιμής χοληστερόλης, πραγματοποιείται μετά από τρεις μήνες θεραπείας. Εάν οι στατίνες αποτύχουν να μειώσουν τα επίπεδα LDL και τριγλυκεριδίων, ο ιατρός  μπορεί να συστήσει ενίσχυση της ήδη υπάρχουσας θεραπείας ή προσθήκη νέου υπολιπιδαιμικού φαρμάκου.

  Η διαιτητική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας θεωρείται σε ορισμένες περιπτώσεις κι αυτή θεραπεία κι περιλαμβάνεται στην γενικότερη αλλαγή του τρόπου ζωής. Η διαιτητική τροποποίηση περιλαμβάνει:

 -Μείωση της  κατανάλωσης ανθυγιεινών λιπών, όπως αυτά που υπάρχουν στα κόκκινα κρέατα, τα πλήρη λιπαρά γαλακτοκομικά προϊόντα, τους εξευγενισμένους υδατάνθρακες, την σοκολάτα και τα τηγανητά τρόφιμα.

-Τακτική άσκηση

-Διατήρηση  ένα υγιούς σωματικού βάρους, χάνοντας βάρος εάν είναι απαραίτητο

– Αποφυγή  κατανάλωσης αλκοόλ

-Διακοπή του καπνίσματος

-Αύξηση κατανάλωσης υγιών πολυακόρεστων λιπών, όπως εκείνα που απαντώνται σε ξηρούς καρπούς, σπόρους, όσπρια, ψάρια, δημητριακά ολικής αλέσεως και ελαιόλαδο

 -Λήψη ωμέγα-3 έλαιου, είτε ως υγρό είτε σε κάψουλες

-Τρώγοντας άφθονες φυτικές ίνες από φρούτα, λαχανικά    

   και δημητριακά ολικής αλέσεως

– Επαρκής και ποιοτικός ύπνος 6-8 ώρες