«γιατί δεν αδυνατίζω, ενώ τα κάνω όλα σωστά;» – Χρύσα Ι. Στάθη

«γιατί δεν αδυνατίζω, ενώ τα κάνω όλα σωστά;»

EE_BMR3Ως βασικό μεταβολικό ρυθμό (Basal Metabolic Rate-BMR) , ορίζουμε την ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας ανά μονάδα χρόνου, που δαπανά ένας οργανισμός για να επιτελέσει τις ζωτικές λειτουργίες, σε κατάσταση ηρεμίας. Με απλά λόγια πρόκειται για το σύνολο των θερμίδων που χρειαζόμαστε μέσα σε ένα 24ώρο, για να συντηρήσουμε τις βασικές λειτουργίες του οργανισμού, δεδομένου ότι είμαστε ακίνητοι αλλά ξύπνιοι σε περιβάλλον σταθερής θερμοκρασίας.

Το BMR είναι συνάρτηση της ηλικίας, του φύλου και της αλίπου μάζας. Μεγαλώνοντας σε ηλικία το BMR μειώνεται, επίσης μειώνεται και κατά την απώλεια αλίπου μάζας. Αντίθετα αυξάνει κατά την αύξηση αλίπου (μυϊκής μάζας).

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Πολύ συχνά παρατηρούμε δύο ανθρώπους του ίδιου φύλου, της ίδιας ηλικίας και του ίδιου σωματικού βάρους να διαφέρουν ως προς την πρόσληψη σωματικού βάρους, δεδομένου ότι καταναλώνουν την ίδια ποσότητα φαγητού. Δηλαδή ενώ τρώνε ακριβώς τα ίδια, ένας από τους δύο παχαίνει και ο άλλος διατηρεί σταθερό βάρος ή και αδυνατίζει. Αυτό οφείλεται στο ότι αυτός που διατηρεί σταθερό βάρος ή και αδυνατίζει το οφείλει στην καλύτερη αναλογία αλίπου/λιπώδους μάζας, έχει δηλαδή λιγότερο λίπος και περισσότερη μυϊκή μάζα.

Change in BMR with age (from Mitchell, 1962)

Change in BMR with age (from Mitchell, 1962)

Αυτός έχει υψηλότερο BMR, μεγαλύτερες δηλαδή ενεργειακές ανάγκες (χρειάζεται περισσότερες θερμίδες), με αποτέλεσμα ενώ τρώει το ίδιο ακριβώς να βρίσκεται σε αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο (οι θερμίδες που προσλαμβάνει να είναι λιγότερες από αυτές που έχει ανάγκη) και έτσι σιγά-σιγά να αδυνατίζει, καταναλώνοντας το αποθηκευμένο του λίπος για να καλύψει το ενεργειακό έλλειμμα.

Αντίθετα αυτός που παχαίνει έχει χειρότερη αναλογία αλίπου/λιπώδους μάζας (έχει δηλαδή πιο πολύ λίπος) με αποτέλεσμα να έχει χαμηλότερο BMR, χαμηλότερες δηλαδή ενεργειακές ανάγκες με αποτέλεσμα πιο εύκολα να επιτυγχάνει θετικό ενεργειακό ισοζύγιο (να προσλαμβάνει περισσότερες θερμίδες από όσες χρειάζεται). Η περίσσεια θερμίδων (ενέργειας) αποθηκεύεται στον οργανισμό με τη μορφή λίπους για μελλοντική χρήση. Αυτό βεβαία οδηγεί σε περαιτέρω επιδείνωση της αναλογίας αλίπου/λιπώδους μάζας και σε χαμηλότερο ακόμη BMR σε σχέση με τον όγκο του σώματος, γεγονός που κάνει ακόμη πιο εύκολη την περαιτέρω αύξηση βάρους κ.ο.κ Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, πρέπει πρώτα να χαθεί λίπος με διατήρηση της αλίπου μάζας. Δεν μπορούμε να αδυνατίσουμε απλά αυξάνοντας τη μυϊκής μας μάζα και διατηρώντας υψηλά τα ποσοστά λίπους.

metabolic-rateΤο BMR το υπολογίζουμε μετρώντας τη θερμογένεση του σώματος, την παραγωγή δηλαδή θερμότητας από το σώμα, με τη μέθοδο είτε της άμεσης είτε της έμμεσης θερμιδομετρίας. Υπάρχει επίσης και τρόπος υπολογισμού δια μέσου μαθηματικής εξίσωσης.

Παρ΄όλα αυτά αν αποφασίσουμε να αδυνατίσουμε δεν αρκεί μόνο ο υπολογισμός του BMR, όσο ακριβής και να είναι αυτός. Πρέπει να λάβουμε υπ ’οψιν και την κατανάλωση ενέργειας από τη φυσική δραστηριότητα του ατόμου, δεδομένου ότι το BMR αφορά δαπάνη ενέργειας σε κατάσταση απόλυτης ηρεμίας και σταθερής θερμοκρασίας.

Γι΄αυτό το σκοπό υπάρχουν συσκευές συνεχούς συλλογής και ανάλυσης δεδομένωνbodymedia-fit-advantage φυσικής κατάστασης και τρόπου ζωής*. Πρόκειται για μόνιτορ που φοριούνται στο σώμα για μερικά 24ώρα και μετρούν φυσιολογικά σημεία, τα οποία στη συνέχεια αναλύονται με τη βοήθεια αλγορίθμων για να παρουσιάσουν τελικά πληροφορίες, που αφορούν τον τρόπο ζωής του ατόμου, την ποιότητα του ύπνου, τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, τις καύσεις θερμίδων ανά δραστηριότητα και πολλά άλλα.

iStock_000012644846Small-300x199Πολλές φορές η ανάλυση μιας τέτοιας καταγραφής κρύβει εκπλήξεις, όσον αφορά την ποσότητα ενέργειας που δαπανάμε σε δραστηριότητες που τις θεωρούμε ενεργοβόρες (μπορεί τελικά η ενέργεια που καταναλώσαμε να μην ήταν η αναμενόμενη), ενώ αντίθετα να πετυχαίνουμε υψηλές καταναλώσεις σε δραστηριότητες  που δεν υπολογίζουμε (π.χ μαγείρεμα ή ανεπίγνωστες κινήσεις την ώρα που μιλάμε). Μας βοηθάει να απαντήσουμε στο ερώτημα «γιατί δεν αδυνατίζω, ενώ τα κάνω όλα σωστά;»

Σε κάθε περίπτωση  η διαδικασία του αδυνατίσματος πρέπει να αντιμετωπίζεται υπεύθυνα και με τη χρήση σύγχρονων, ασφαλών και επιστημονικώς τεκμηριωμένων μεθόδων.

Χρύσα Ι. Στάθη, Γενικός Ιατρός


 *στο ιατρείο παρέχεται η υπηρεσία Καταγραφής Φυσικής Δραστηριότητας

Share
Share
Translate »